Buổi tối, sau một ngày dài dán mắt vào máy tính rồi lại lướt điện thoại, chị Hà xoa hai bên thái dương, mắt cay xè, nhìn chữ hơi nhòe đi vài giây. Chị tự hỏi, liệu có phải màn hình đang âm thầm phá hỏng đôi mắt của mình mỗi ngày một chút? Đây là câu hỏi rất nhiều người trong chúng ta từng đặt ra, nhất là khi công việc, học tập và giải trí gần như không thể tách rời khỏi màn hình.
Tin tốt là, theo National Eye Institute (NEI) - cơ quan nghiên cứu về mắt thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, cảm giác mỏi mắt sau khi nhìn màn hình lâu là có thật, nhưng nỗi lo màn hình làm hỏng mắt vĩnh viễn lại không có căn cứ khoa học vững chắc. Vấn đề thực sự nằm ở chỗ khác, và đó mới là điều đáng để chúng ta quan tâm hơn.
Mỏi mắt kỹ thuật số là gì?
Cảm giác mắt mỏi, khô, cộm, đôi khi kèm nhức đầu hay nhìn mờ tạm thời sau nhiều giờ dùng máy tính, điện thoại hay máy tính bảng thường được gọi là mỏi mắt kỹ thuật số (digital eye strain). Đây là một hiện tượng phổ biến, xảy ra khi mắt phải tập trung liên tục ở cự ly gần trong thời gian dài, đồng thời chớp mắt ít hơn bình thường.
Anh Tuấn, một nhân viên văn phòng, kể rằng cứ đến khoảng 3-4 giờ chiều, mắt anh bắt đầu nặng trĩu, chữ trên màn hình như nhòe đi. Đó chính là biểu hiện điển hình của mỏi mắt kỹ thuật số, chứ không phải dấu hiệu mắt đang bị tổn thương vĩnh viễn.
Vậy màn hình có thật sự làm hỏng mắt không?
Theo thông tin từ NEI, hiện không có bằng chứng cho thấy việc nhìn màn hình gây tổn hại vĩnh viễn cho mắt hay dẫn đến mù lòa ở người trưởng thành. Mỏi mắt kỹ thuật số là tình trạng tạm thời, thường giảm rõ rệt khi mắt được nghỉ ngơi hợp lý và điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị.
Điều này không có nghĩa là chúng ta có thể xem nhẹ những dấu hiệu khó chịu ở mắt. Nghỉ mắt định kỳ trong lúc làm việc với màn hình được NEI khuyến khích như một cách đơn giản để giảm cảm giác mỏi, giúp mắt dễ chịu hơn trong suốt ngày dài.
Điều đáng lo hơn cả mỏi mắt
Nếu mỏi mắt do màn hình chỉ là cảm giác tạm thời, thì điều thực sự đáng lo lại là việc chúng ta dễ dàng bỏ qua các dấu hiệu bất thường ở mắt vì nghĩ rằng đó chỉ là do nhìn màn hình nhiều. Nhìn mờ kéo dài, nhìn thấy đốm đen bất thường, đau nhức âm ỉ hay thay đổi thị lực rõ rệt không nên bị quy hết cho màn hình mà bỏ qua việc thăm khám.
Một thói quen khác cũng đáng lo không kém: nhiều người, đặc biệt là người trung niên, thường trì hoãn việc khám mắt định kỳ vì nghĩ mắt mình vẫn nhìn ổn. Trong khi đó, nhiều bệnh lý về mắt tiến triển âm thầm, không gây đau hay khó chịu rõ ràng ở giai đoạn đầu, và chỉ được phát hiện khi khám mắt chuyên khoa.
Nói cách khác, màn hình có thể khiến mắt bạn mỏi vào cuối ngày, nhưng chính sự chủ quan, không đi khám mắt định kỳ mới là điều có thể khiến những vấn đề thực sự về mắt bị phát hiện muộn.
Vậy nên làm gì?
Không cần phải hoảng sợ hay từ bỏ màn hình, mà nên xây dựng những thói quen nhỏ, dễ duy trì để mắt được nghỉ ngơi hợp lý và được theo dõi định kỳ.
- Cho mắt nghỉ ngơi định kỳ khi làm việc với màn hình trong thời gian dài
- Chớp mắt thường xuyên và chủ động hơn khi tập trung vào màn hình
- Không tự chẩn đoán các dấu hiệu bất thường ở mắt là do màn hình gây ra
- Đi khám mắt định kỳ, kể cả khi cảm thấy thị lực vẫn bình thường
- Trao đổi với bác sĩ chuyên khoa mắt nếu tình trạng mỏi mắt kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường
Mỏi mắt vì màn hình có thể là chuyện của hôm nay, nhưng sức khỏe đôi mắt về lâu dài phụ thuộc vào việc bạn có lắng nghe và thăm khám kịp thời hay không.
Ngày mai, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một mẹo rất đơn giản nhưng được nhắc đến rất nhiều khi nói về việc bảo vệ mắt trước màn hình: quy tắc 20-20-20. Chỉ 20 giây mỗi 20 phút có thể tạo ra khác biệt như thế nào cho đôi mắt của bạn?